Logo Centrum Myśli Jana Pawła II

Otwarcie: Tytułem wstępu

Czujemy się sprowokowani przez głosy mówiące o zmierzchu, nieaktualności, anachronizmie myśli Karola Wojtyły. Mamy przeświadczenie, że jest dokładnie odwrotnie.

Drodzy czytelnicy, na rynku periodyków społeczno-kulturalnych prezentujemy nowy kwartalnik „Myśl w Centrum”. Tytuł, jak się łatwo domyśleć, jest nawiązaniem do nazwy naszego wydawcy – Centrum Myśli Jana Pawła II. Jego patron nie jest dla nas postacią obojętną. Im wnikliwiej czytamy jego teksty, tym bardziej jawią się nam one jako aktualne, przenikliwe i uniwersalne. Szczególnie dzisiaj, kiedy zmagamy się w Europie z wojną – realną już, a nie hipotetyczną – z kryzysem demokracji, problemem migracyjnym, nieetyczną gospodarką czy plemiennymi podziałami z nienawiścią w tle, mamy wrażenie, że patrzył on dalej i widział więcej niż większość z nas. Coraz częściej, sięgając do jego spuścizny, widzimy, że jest ona „nieskonsumowana”.


Paradoks dewojtylizacji
Słysząc rok temu medialny postulat dewojtylizacji Polski, odbierałem go jako swoisty paradoks. Przecież miałby on sens tylko wtedy, gdyby wcześniej nastąpiła faktyczna jej wojtylizacja. Mam na myśli wcielanie w życie papieskich propozycji w kulturze, życiu społecznym, gospodarczym, w Kościele. Może zabrzmi to prowokacyjnie, ale wydaje mi się, że nic takiego nie zaistniało, że ciągle stoimy na początku tej drogi, a „przesyt” Wojtyłą dotyczy wyłącznie sfery pozaintelektualnej. Może dzisiaj, kiedy od jego śmierci dzieli nas dystans blisko dwudziestu lat, a przed sobą widzimy zupełnie nowe wyzwania, łatwiej nam tę myśl konfrontować i oceniać. Właśnie tym chcemy się zajmować.


Czym jest dziś Europa?


Nieprzypadkowo rozpoczynamy od tematu europejskiego. Za nami dwudziesta rocznica wejścia do struktur Unii Europejskiej, zbliżają się wybory do unijnego parlamentu. Minęło osiem lat od rozpoczęciu kryzysu migracyjnego, cztery od brexitu. To wystarczające powody do snucia refleksji na temat tego, czym jest dzisiaj Europa. Pytamy więc za Janem Pawłem II: czy jest to wspólnota wartości, czy tylko przestrzeń geopolityczna? Przygotowując ten tekst, natknąłem się na informację o pochodzeniu najbardziej rozpoznawalnego symbolu Unii Europejskiej, jakim jest błękitna flaga z gwiezdnym kręgiem. Zwycięzcą konkursu na jej projekt został Arsène Heitz – francuski rysownik urodzony w Strasburgu. Nie ukrywał w swoich wspomnieniach, że zarówno błękit, jak i złote gwiazdy zaczerpnął z… symboliki maryjnej. Nie dość na tym. Rok po przyjęciu tego symbolu – w 1956 roku – Rada Europy finansowała odbudowę głównego „ołtarzowego” witraża w katedrze w Strasburgu, na którym nad postacią Marii umieszczono wspomniany symbol. Może brzmieć to nieprawdopodobnie, zważywszy obecny stopień laicyzacji krajów tworzących zręby Unii. Jednak prawdą jest, że taka symbolika nikomu wówczas nie przeszkadzała. Faktem godnym przypomnienia jest również i to, że unijni „ojcowie założyciele”, wymieniani dzisiaj jednym tchem: Konrad Adenauer, Alcide de Gasperi i Robert Schuman, byli zdeklarowanymi katolikami i definiowali europejską aksjologię jako chrześcijańską. Chcemy tego czy nie, ale takie są korzenie Unii Europejskiej. Pisząc to, mam świadomość, że dystans, jaki oddala Europę od jej pierwotnych wartości, jest coraz większy. Czy jest to proces dobrze rokujący na przyszłość?

Europa: jedność czy rozpad?


Temat ten podejmujemy w aktualnym numerze zatytułowanym „Europa: jedność czy rozpad?”. Przede wszystkim publikujemy tekst naszego gościa – jednej z bardziej rozpoznawalnych postaci francuskiego świata filozofii polityki, prof. Chantal Delsol. Biorąc pod uwagę, że aktualnie sprawuje funkcję dyrektorki Ośrodka Studiów Europejskich na Uniwersytecie Marne-la-Vallée w Paryżu, trudno sobie wyobrazić kogoś lepiej poinformowanego w podejmowanej przez nas tematyce. Staramy się również zaprezentować pomysł, jaki na zjednoczoną Europę miał Jan Paweł II – to w tekście filozofa i teologa dr. Bartosza Wieczorka. Polecam też rozmowę Marcina Nowaka z adwokatem i filozofem prawa dr. Tomaszem Snarskim o tym, na jakim fundamencie opierają się prawa człowieka i co je „cementuje” w naszej cywilizacji. Nie mniej ważna jest diagnoza Bartłomieja Miąsko, czy podział na Europę starą i nową ma dla młodych Polaków jeszcze jakiś sens. Kwestia europejskich wartości – czy też Europy jako wartości – podejmowana jest również we współczesnym kinie. Zachęcam do przeczytania recenzji głośnego dramatu wojennego Joyeux Noël (polski tytuł: Boże Narodzenie) w reżyserii Christiana Cariona, pióra Ignacego Masnego. Filmu, który w nieoczekiwany sposób wprowadza w problematykę jedności Europy, opierając fabułę na wydarzeniu, jakie miało miejsce w grudniu 1914 roku na froncie zachodnim I wojny światowej.
Tyle na początek. Będziemy z uwagą śledzić reakcje naszych czytelników i polemistów. Zachęcam tu do korespondencji, dzięki niej postaramy się nadążać za oczekiwaniami. Mamy nadzieję, że formuła „Myśli w Centrum” się przyjmie, ponieważ chcemy zaprezentować Państwu jeszcze wiele innych ważnych tematów. Kolejny numer, który pojawi się na przełomie września i października, poświęcimy problemowi samotności w życiu jednostki i we wspólnocie. Miłej lektury!

Piotr Strasz

Opublikowano 05.06.2024

ZOBACZ RÓWNIEŻ

10 lipca rozpoczyna się III Letni Przegląd Filmowy Pod Wspólnym Niebem, który tym razem skupia się na produkcjach z Ukrainy, Białorusi, Gruzji, Indii i Wietnamu. Do końca miesiąca trwa także rekrutacja dla uczniów do programu stypendialnego m.st. Warszawy im. Jana Pawła II.
Rejestracja wykładu
Zachęcamy do obejrzenia rejestracji wykładu „Współczesne nieszczęścia demokracji” na kanale YouTube Centrum Myśli Jana Pawła II.
czego wynika przebodźcowanie? Jaką rolę odgrywa zmęczenie w naszych relacjach?Jak wyjść z kołowrotka codzienności? Na czym polega terapia ericksonowska? I gdzie w tym wszystkim jest nadzieja?
„Obserwatorium idei: inspiracje” to projekt zainicjowany w 2023 roku, w ramach którego organizujemy spotkania z najwybitniejszymi intelektualistami i naukowcami z Polski i zagranicy.

Klikając „Zgadzam się” udzielasz zgody na przetwarzanie Twoich danych osobowych dotyczących Twojej aktywności na naszej witrynie w celach analitycznych, zapewnienia prawidłowego działania funkcjonalności z serwisów społecznościowych oraz serwerów treści. Szczegółowy opis celów i zakresu przetwarzanych danych znajdziesz tutaj.