„Pieniądze – dar czy dominacja”? – to tytuł wrześniowego numeru magazynu „Myśl w Centrum”. Tematyce pieniądza przyglądamy się nie tylko od strony ekonomicznej. Równie (a może nawet bardziej…) interesująca jest dla nas analiza społeczna i filozoficzna: moralne konsekwencje zarządzania własnym oraz powierzonym kapitałem.
Trzecie w tym roku wydanie magazynu „Myśl w Centrum” otwierają rozważania prof. Johna Milbanka „Stare i nowe twarze kapitalizmu”. Intelektualista gościł w marcu w Warszawie na zaproszenie Centrum Myśli Jana Pawła II. Chcemy wrócić do zdiagnozowanych przez niego przemian, które przeszedł i wciąż przechodzi system kapitalistyczny. Z kolei filozof Bartosz Kuźniarz przeprowadza nas od ekonomii politycznej ku etyce społecznej, biorąc na warsztat teksty biblijne i inspirowane nimi dzieła sztuki.
W numerze także m.in.:
- „Utopia częściowo wcielona”, czyli Remigiusz Okraska o spółdzielczości
- rozmowa z ekonomistą Janem Oleszczukiem-Zygmuntowskim o zmieniających się narracjach w ekonomii („Pieniądz jest dobry, kiedy krąży i buduje relacje”)
- Karola Wojtyły spojrzenie na odpowiedzialność finansową (artykuły „Wolny rynek czy wolny człowiek oraz „Najpierw sprawiedliwość”)
- „Co dalej z lichwą?” – rozważania Piotra Strasza o nieuczciwych pożyczkach od historii po współczesność
- perspektywa młodych – wiedza i wykształcenie jako kapitał
- edukacja finansowa w grach planszowych
Zapraszamy do lektury!
PrzeczytajW numerze:
Drodzy czytelnicy
Aktualny numer „Myśli w Centrum” wyrasta z doświadczenia, które dotyczy każdego z nas. Pieniądze codziennie przechodzą przez nasze ręce – potrzebne, praktyczne, czasem nawet wyzwalające. A jednak wciąż powraca pytanie: czy są tylko narzędziem, które pozwala budować życie, czy też stają się panem, któremu zaczynamy służyć, często wbrew sobie?
Stare i nowe twarze kapitalizmu
Wielu sądzi, że wyszliśmy już poza kapitalizm w kierunku swoistego neofeudalizmu, w którym opłata za najem (czynsz) i dług odgrywają ogromną rolę, w powiązaniu z dostępem do informacji. Ostatecznie uważam, że nie jesteśmy „poza” kapitalizmem, że to pewna mutacja w obrębie kapitalizmu.
Ja o nich wcale nie myślę
Cristo della moneta, arcydzieło Tycjana wystawione w drezdeńskiej Galerii Starych Mistrzów (a pierwotnie drzwiczki do kredensu z kolekcją medali i monet księcia Ferrary Alfonsa d’Este), ukazuje scenę, w której przedstawiciel faryzeuszy testuje reakcję Chrystusa na grosz czynszowy.
Utopia częściowo wcielona
Co myślimy dzisiaj, gdy słyszymy słowo „spółdzielnia”? Skojarzenia zapewne najczęściej dotyczą sklepów ze – zszarganym w okresie PRL – szyldem „Społem” i wiecznym niedoborem produktów. Nierzadko zapewne także wiodą ku obecnym molochom spółdzielni mieszkaniowych, gdzie co miesiąc płacimy regularnie podnoszony czynsz, a całością rządzą od 30 lat ci sami ludzie.
Co dalej z lichwą?
Mit o rzekomej zmianie kościelnego nauczania w sprawach udzielania nieuczciwych kredytów jest dzisiaj głęboko zakorzeniony. Znajdziemy jego ślady nie tylko u wielu popularnych publicystów, ale i niektórych utytułowanych historyków.
Wolny rynek czy wolny człowiek?
Ekonomia musi być podporządkowana etyce. […] życiem gospodarczym nie rządzą żadne „żelazne” prawa ekonomiczne w tym znaczeniu, jakoby determinowały one całkowicie działalność człowieka.
Najpierw sprawiedliwość
Kiedy Karol Wojtyła został biskupem, całą swoją pensję profesora na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim przeznaczył na stypendia dla ubogich studentów. Z perspektywy jego społecznych poglądów nie był to akt miłosierdzia, tylko wypełnienie ciążącego na nim obowiązku.
Pieniądz jest dobry, kiedy krąży i buduje relacje
Rozmowa z ekonomistą Janem Oleszczukiem-Zygmuntowskim o zmieniających się narracjach w ekonomii.
Pieniądze, które mogą owocować
Stypendia są ważne, ale dla mnie ważniejsze są ideały, nauka i rozwój. Zdarza się, że decyduję się na wolontariat, jeśli nie mogę otrzymać wynagrodzenia w grancie, w którym mogę nauczyć się czegoś cennego od naukowców z tego projektu.
Flâneur w czasach hiperkonsumpcji
W świecie zdominowanym przez obrazy i znaki, przekształceniu uległa nie tylko przestrzeń miejska, lecz także sposób jej doświadczania. Figura flâneura – niegdyś uważnego obserwatora miejskiej codzienności – została zastąpiona przez konsumenta przemierzającego cyfrowe pasaże ekranów.
Edukacja finansowa w grach planszowych
Można grać w gry planszowe z różnych powodów. Rywalizacja z innymi? Oczywiście, że tak. Współpraca, aby osiągnąć wspólny cel? Jak najbardziej. Miłe spędzenie czasu w towarzystwie osób, które lubimy? Jasne. A gdyby tak grać, żeby się czegoś nauczyć? Tu odpowiedź nie jest już automatyczna. No bo czego możemy się tak naprawdę nauczyć z gry?
Czy zanudzimy się na śmierć?
Nuda stała się dziś jedną z cech współczesnej kondycji ludzkiej. Jest rodzajem „atmosfery” czy „klimatu”, w którym żyjemy. To wyraz generalnego, często nieuświadamianego, rozgoryczenia i niezadowolenia z całości życia.
Integracja osoby w działaniu
Nie można zrozumieć dynamicznej całości osoby i jej działania, jeśli nie przyjmiemy perspektywy transcendencji osoby. Równocześnie jednak nie wystarczy zatrzymać się jedynie na tej transcendencji – konieczne jest również zgłębienie wszystkich dynamizmów, które w niej zachodzą, oraz sposobu, w jaki integrują się one w dynamiczną całość osoby i jej działania.
POZOSTAŁE NUMERY
Europa to wspólnota osób i wartości. To kultura, która każdemu umożliwia rozwój. Historycznym spoiwem tak rozumianej Europy było dla Jana Pawła II chrześcijaństwo, które zostało wpisane w jej „kod genetyczny”. Polska zaś – jako kraj leżący między chrześcijańskim Wschodem i Zachodem – powinna być według niego twórczym pomostem między tymi tradycjami.
Refleksji nad drogami współczesnej Europy poświęcamy pierwszy numer: „Europa – jedność czy rozpad?”.
Samotność jest coraz powszechniejszym zjawiskiem, które dotyczy dziś nie tylko osób starszych czy chorych. Dotyka także młodych, jest dla nich związana jest m.in. z lękiem przed wykluczeniem, również w świecie cyfrowym, który stanowi ważną przestrzeń komunikacyjną dla nastoletnich społeczności.
W numerze drugim, zatytułowanym „Samotność – wolność czy więzienie?” przyjrzymy się z jednej strony zagrożeniom związanym z osamotnieniem we wspólnocie, zapraszając do dyskusji znakomitych naukowców i ekspertów w dziedzinie zdrowia psychicznego. Z drugiej strony poszukamy jednak także powiązań między samotnością a podmiotowością człowieka, oddając głos Janowi Pawłowi II, który postrzegał samotność m.in. jako przestrzeń poznania samego siebie.
„Jaką postawę powinno mieć społeczeństwo przyjmując migrantów? Czego powinno od nich wymagać, a czego nie? Na ile migranci powinni przyjąć kulturę nowego kraju, a na ile mają dbać o swoją tożsamość? – pyta dr Bartosz Wieczorek, redaktor naczelny magazynu „Myśl w Centrum” i przypomina, że Jan Paweł II przywraca do debaty publicznej pojęcie bliźniego, którym jest każdy spotkany człowiek w potrzebie.
W numerze m.in. naukowe spojrzenie prof. Moniki Trojanowskiej-Strzęboszewskiej, pełniącej funkcję Kierownika Zakładu Studiów Europejskich UKSW, zapis debaty „Pod Wspólnym Dachem”, „Dialog z <>”, czyli fragment orędzia Jana Pawła II „Migracje a dialog międzyreligijny” i rozważania Piotra Strasza o zadaniach płynących z przyjęcia migrantów.
Tematem numeru jest „Pamięć – od przeszłości do nadziei”. Inspiracją do tego wydania była dla nas zarówno zbliżająca się rocznica, jak i książka „Pamięć i tożsamość”, w której – jak pisze we wstępie do magazynu dr Bartosz Wieczorek, jego redaktor naczelny – „Jan Paweł II przemierza myślami drogi historii Polski, starając się odnaleźć odpowiedź na pytanie o sens dziejów, ludzkie powołanie, postawy wobec zła oraz źródło nadziei”. Papieskie rozważania inspirują do szerokiego spojrzenia na kwestie pielęgnowania pamięci w dynamicznie zmieniającym się świecie.
W numerze m.in. rozmowa z prof. Zbigniewem Stawrowskim „Pamięć wcielona w osobę”, rozważania Remigiusza Okrasy o szansie na powrót do wspólnotowej troski o słabszych – „Jedni drugich brzemiona nosimy”, a także, jak zwykle, „Młode spojrzenie” – wyrazisty głos stypendystów m.st. Warszawy im. Jana Pawła II.
Tytułem numeru jest „Bliskość w epoce dystansu”. Potwierdzeniem tego, jak bardzo rozpala nas tytułowa kwestia, było ogromne zainteresowanie poświęconą bliskości debatą z udziałem terapeutki dr Magdaleny Gawrych i socjologa prof. Tomasza Sobierajskiego, która odbyła się w kwietniu w naszej instytucji. Cieszymy się, że na łamach naszego pisma mamy okazję powrócić do niej w formie spisanej!
W numerze m.in. rozważania Tomasza Stawiszyńskiego na temat paradoksów bliskości, niepublikowana korespondencja Karola Wojtyły z o. Jakiem Loewem, bliskość w myśli antropologicznej Karola Wojtyły, a także, jak zwykle, „Młode spojrzenie” – wyrazisty głos stypendystów m.st. Warszawy im. Jana Pawła II.
