IV Letni Przegląd Filmowy Pod Wspólnym Niebem

Wowa i Roma spędzają ostatnie dni wakacji w rodzinnym Kramatorsku. Ich codzienność, wypełniona wędrówkami po zniszczonych budynkach i zaroślach, toczy się w cieniu wojny. Wybuchy, syreny alarmowe i obecność wojska na ulicach stanowią tło dla ich młodzieńczej beztroski. Film Marcina Kundery jest subtelnym i intymnym portretem siły dzieciństwa, które próbuje odnaleźć normalność i przestrzeń do zabawy w brutalnej, wojennej rzeczywistości.

Młody biolog Yura, poszukując rzadkiego gatunku świstaka, przypadkowo staje się świadkiem podpalenia lasu. Próbując nagłośnić sprawę w redakcji lokalnej gazety, zderza się ze światem fake newsów i politycznych intryg, w który wbrew sobie zostaje wciągnięty.

Drugi film fabularny Romana Bondarchuka to tragikomiczna satyra na ukraińskie społeczeństwo w przededniu pełnoskalowej inwazji Rosji. Naiwny idealizm bohatera konfrontuje się z cynizmem rzeczywistości, w której nikomu nie zależy na prawdzie. Film nabiera szczególnego znaczenia, gdyż został w całości nakręcony w obwodzie chersońskim tuż przed rosyjską okupacją. Produkcja jest dedykowana montażyście Viktorowi Onysko, który zginął na froncie.

W odizolowanym górniczym miasteczku w Gruzji życie lokalnej społeczności koncentruje się wokół kultu lokalnego świętego. Każdego dnia górnicy, zanim zjadą do kopalni, modlą się do jego figury umieszczonej na krzyżu, przybranej w strój roboczy i kask. Pewnego dnia, gdy posąg nieoczekiwanie znika, w miasteczku pojawia się tajemniczy, milczący nieznajomy. Przesądni mieszkańcy, przekonani, że są świadkami cudu, uznają go za ożywionego świętego. Jednak początkowa euforia szybko ustępuje rozczarowaniu, gdy okazuje się, że przybysz jest zwykłym człowiekiem, niezdolnym do czynienia cudów i ochrony przed nieszczęściami. Trzeci film fabularny Tinatin Kajrishvili to hipnotyzująca, zrealizowana w czarno-białej poetyce wizualnej opowieść o zbiorowej potrzebie wiary, lęku i cienkiej granicy między cudem a iluzją, w której reżyserka, nawiązując do tradycji kina moralnego niepokoju, stawia fundamentalne pytania o naturę duchowości i to, czego oczekujemy od wiary.

Aby przełamać poczucie wyobcowania w nowym kraju, pochodzący z Indii reżyser kieruje kamerę na swoich sąsiadów z warszawskiej ulicy Wilczej. Z tego prostego gestu rodzi się niezwykle czuły i pełen humoru portret lokalnej społeczności, w której jak w lustrze odbijają się uniwersalne tęsknoty za domem i przynależnością.

Film w subtelny sposób obala stereotypy, ukazując zaskakująco wielokulturowe oblicze Polski. Jako pierwszy polski dokument w historii miał swoją premierę w prestiżowej sekcji Panorama na festiwalu Berlinale, gdzie zdobył nominację do nagrody dla najlepszego filmu dokumentalnego.

Film jest poruszającym portretem Alesia Puszkina, wybitnego białoruskiego artysty, performera i więźnia politycznego, który zmarł za kratami w lipcu 2023 roku. Roman Schell przez 2 lata odwiedzał artystę na Białorusi, tworząc intymne świadectwo życia i twórczości artysty, który swoją bezkompromisową sztuką stał się jednym z najważniejszych symboli oporu przeciwko reżimowi Łukaszenki. „Ostatnie słowa” to nie tylko hołd złożony Puszkinowi, ale również przejmująca opowieść o cenie wolności artystycznej i walce o zachowanie tożsamości w warunkach totalitarnej opresji.

Białoruś, rok 2020. W apogeum protestów przeciwko sfałszowanym przez Łukaszenkę wyborom prezydenckim, antyreżimowa dziennikarka Lena prowadzi transmisję na żywo z brutalnej pacyfikacji pokojowej demonstracji. Namierzona przez milicyjny dron, kontynuuje relację aż do momentu aresztowania. To wydarzenie staje się punktem wyjścia dla poruszającego dramatu o walce jednostki z totalitarnym systemem, o cenie wierności ideałom i próbie ocalenia miłości w świecie wszechobecnego strachu.

Pełnometrażowy debiut fabularny Mary Tamkovich, polsko-białoruskiej reżyserki i byłej dziennikarki, jest inspirowany prawdziwą historią reporterów Kaciaryny Andrejewej i Ihara Iljasza.
Film jest rozwinięciem krótkiego metrażu „Na żywo” zrealizowanego w 2022 roku przez Marę Tamkovich w Wajda Studio i zaprezentowanego podczas 2. edycji Przeglądu Pod Wspólnym Niebem w 2023 r.

Sang ma 55 lat i jest jednym z wielu „dzieci z pyłu” – potomków amerykańskich żołnierzy, którzy po wojnie w Wietnamie zostali pozostawieni w swoim kraju, niechciani i napiętnowani. Przez całe życie marzył o spotkaniu z ojcem, którego nigdy nie miał. Kiedy niespodziewanie odnajduje go, ciężko chorego, w Stanach Zjednoczonych, jest zdeterminowany, by go poznać. Cena jest jednak wysoka: musi na stałe opuścić swoją ukochaną żonę, córkę i wnuka w Wietnamie. W nowym kraju jego marzenie o przynależności zderza się z brutalną rzeczywistością bycia outsiderem, zarówno w amerykańskim społeczeństwie, jak i w rodzinie, która nigdy nie wiedziała o jego istnieniu.

Pełnometrażowy debiut Weroniki Mliczewskiej zdobył aż dwie główne nagrody podczas tegorocznego 65. Krakowskiego Festiwalu Filmowego: w Konkursie polskim oraz Konkursie międzynarodowym, zyskując tym samym kwalifikację do Nagród Amerykańskiej Akademii Filmowej Oscarów

Gdzieś na uboczu, z dala od miejskich arterii, mężczyzna rozkłada swoje stoisko z arbuzami. Nieliczni lokalni kierowcy przejeżdżają bez wzruszenia. Tylko turyści zatrzymują się, by zrobić sobie zdjęcie z osobliwą atrakcją. Taki biznes nie może być dochodowy, a jakby tego było mało, po drugiej stronie szutrowej drogi zjawia się konkurencja.

Kuzyni Gonga i Bart, przemierzając pełne zgiełku ulice Tbilisi, wpadają na nietypowy pomysł na biznes. Zardzewiałe krzyże ze złomowiska przekształcają w świecące neony, a ich objazdowa sprzedaż staje się pretekstem do podróży w głąb współczesnej Gruzji – absurdalnej, ekscentrycznej i pełnej nieoczekiwanego piękna. Energetyczny, pełnometrażowy debiut Tato Kotetishviliego to wizualnie brawurowy komediodramat, który zacierając granicę między dokumentem a fikcją, ironicznie splata wiarę z logiką wolnego rynku. Czerpiąc siłę z improwizowanych dialogów i charyzmy niezawodowych aktorów, reżyser tworzy przewrotną, a zarazem czułą opowieść o przyjaźni, przetrwaniu i poszukiwaniu cudu w erze kapitalizmu.

Szesnastoletnia Mira, wzorowa uczennica elitarnej szkoły w Himalajach, po raz pierwszy doświadcza miłości i pożądania. Debiut Shuchi Talati to jednak znacznie więcej niż prosta historia o dojrzewaniu. Centralnym punktem opowieści staje się skomplikowana relacja Miry z jej surową, ambitną, a zarazem samotną matką. Film został doceniony przez krytyków za szczere i bezkompromisowe podejście do tematu kobiecej seksualności i wolności, co w kinie indyjskim wciąż stanowi tabu.

Po pełnej inwazji na Ukrainę wiele dzieci zostało ewakuowanych z dala od wojny. Ich rodzinne miasta, podobnie jak ich dzieciństwo, zostały zniszczone. Jednak w epicentrum tej tragedii można odnaleźć coś nieoczekiwanego: niezwykłą siłę, odporność i nadzieję. Opowiedziany w całości z perspektywy najmłodszych film staje się wzruszającym świadectwem wytrwałości ludzkiego ducha.

Anatolij, mężczyzna w średnim wieku, powraca z wielkiego miasta do rodzinnej, wyludniającej się wioski Stepne, aby zaopiekować się umierającą matką. Jej ostatnie dni, ponowne spotkanie z bratem i kobietą, którą kiedyś kochał, stają się dla niego katalizatorem do refleksji nad przeszłością i życiowymi wyborami. Tuż przed śmiercią matka zdradza mu sekret o skarbie zakopanym w szopie – skarbie, który ma moc przywoływania wspomnień i utraconych marzeń. Pełnometrażowy debiut Maryny Vrody, zrealizowany na pograniczu fabuły i dokumentalnej etnografii, portretuje postsowiecką rzeczywistość, w której znikają więzi międzyludzkie, a krajobraz staje się niemym świadkiem historii. W surowych, zimowych plenerach reżyserka buduje opowieść o zbiorowej pamięci i próbie zbudowania mostu między przeszłością a teraźniejszością, która w kontekście trwającej wojny nabiera szczególnej mocy.

Pochodzący z Białorusi reżyser, mieszkający od lat w Berlinie, konfrontuje się z rosyjskimi i białoruskimi zbrodniami wojennymi w Ukrainie. Na ścieżce dźwiękowej słyszymy bezstronne, wstrząsające protokoły zeznań cywilnych ofiar, opisujące systematyczną przemoc i tortury mające na celu zniszczenie ich tożsamości narodowej. Obrazem dla tych relacji nie są jednak archiwa wojenne, lecz ulice Berlina. W wystylizowanych, teatralnych scenach – odtwarzanych w piaskownicy czy na placu zabaw – Mozhar bada mechanizmy opresji, jednocześnie zadając sobie fundamentalne pytanie o własną odpowiedzialność i „niechciane pokrewieństwo” z agresorami.

Ten oryginalny i osobisty esej filmowy zmusza do refleksji nad zbiorową winą i sprawia, że abstrakcyjna groza odległej wojny staje się niepokojąco bliska i osobista.

Swietłana nie wierzy, że jej syn popełnił samobójstwo w koszarach. Brutalna praktyka fali („diedowszczyna”) w białoruskim wojsku jest bowiem nierozerwalnie związana z terrorem politycznym panującym w całym kraju. Zdeterminowana matka wyrusza w podróż w poszukiwaniu sprawiedliwości, a jej osobista walka staje się oskarżeniem rzuconym całemu systemowi opresji.

Równolegle reżyserzy śledzą losy innego młodego chłopaka, który właśnie przywdziewa mundur. Jego historia, przeplatana listami zmarłego syna Swietłany, buduje porażający obraz postsowieckiej rzeczywistości, w której jednostka jest bezsilna wobec machiny państwowej.

W deszczowym, tętniącym życiem Mumbaju splatają się losy trzech kobiet z różnych pokoleń. Prabha jest pielęgniarką, która od roku nie ma wieści od męża pracującego w Niemczech, a samotność maskuje nadgorliwością w pracy. Jej młodsza współlokatorka, Anu, ukrywa przed rodziną romans z muzułmaninem. Dołącza do nich starsza wdowa Parvaty, która po eksmisji traci dach nad głową. W mieście pełnym kontrastów, gdzie tradycja zderza się z nowoczesnością, a nędza z pięknem, kobiety budują sieć wzajemnej solidarności, która staje się ich schronieniem. Debiut fabularny Payal Kapadii, będący pierwszym od 30 lat indyjskim tytułem w konkursie głównym w Cannes, zdobył tam prestiżowe Grand Prix, a następnie podbił serca krytyków na całym świecie.