DWA KOLORY – MIĘDZY BUNTEM A POSŁUSZEŃSTWEM

Projekt „Dwa kolory. Między buntem a posłuszeństwem” jest rozbudowaną, wielopłaszczyznową refleksją nad postawami Polaków w kontekście patriotyzmu, rozumienia historii, ale przede wszystkim kształtowania nowej, polskiej rzeczywistości.

Tytułowe „dwa kolory” to miara polskiego patriotyzmu. Symboliczna biel oznaczająca pokój oraz czerwień przypominająca bunt, to dwie ścieżki dramatyzujące Polaka – patriotę. Czy muszą się one wzajemnie znosić, czy raczej się uzupełniają – wręcz stanowią jedną flagę, która uznaje i włącza szereg różnych postaw miłości Ojczyzny?

Dla jednych patriotyzm ma konotację jednoznacznie negatywne: patriotyzm=faszyzm (marsz 11 listopada) lub trochę mniej skrajnie: patriotyzm=populizm (wpływ na UE). Dla innych jest to wartość, która powinna być uwspółcześniona/zredefiniowana (płacenie podatków, sprzątanie po psie w parku) co prowokuje zarzut o banalizację i uproszczenie. Jeszcze inni uważają, że w obliczu nowych zagrożeń militarnych potrzeba nam przywrócenia starej definicji, znanej poprzednim pokoleniom.

W kulturze czcimy uczestników np. powstania warszawskiego, cenimy postawy z 1918 roku. Ale czy nadal zastanawiamy się dlaczego? Czy te pytania stawiają sobie również młodzi ludzie: uczniowie i studenci? Historia nie zatrzymuje się nawet na chwilę – dlatego warto na nowo podejmować tę dyskusję by dowiedzieć się, gdzie jesteśmy dzisiaj jako społeczność, po to aby na nowo zrozumieć co obecnie konstytuuje naszą wspólnotę i jak rozumiemy kwestię dobra wspólnego. Wierzymy, że dzięki temu zadaniu będziemy mieli szansę na pogłębienie refleksji dotyczącej patriotyzmu oraz zainicjujemy ważny społecznie temat.


DEBATY


   27 kwietnia – Zamek Królewski
   IDEE: WŁADZA, KULTURA, NAUKA 

„ZA, A NAWET PRZECIW”

Debata ukazująca nasz stosunek do władzy. Granice obywatelskiego sprzeciwu. W jaki sposób możemy wywierać wpływ na władzę? W jaki sposób patriotyzm zakłada szacunek do władzy? Demokracja jako ustrój doskonały? Czy władza musi demoralizować? Stosunek Polaków do władzy. Jaka krytyka władzy jest najwłaściwsza? Jak budować zaufanie do władzy?

O jakiej Polsce ma prawo/powinien marzyć patriota? Polska mocarstwem europejskim, czy krajem „który powinien mieć swoje miejsce w szeregu”. Jak zapatrywali się na Polskę nasi przodkowie, twórcy Konstytucji 3 Maja, czy też budowniczy Niepodległej Rzeczpospolitej. Czy myślenie o Polsce „nowoczesnej” ale niesuwerennej, to patriotyzm?

Uczestnicy: prof. Joanna Kurczewska – Instytut Filozofii i Socjologii PAN, dr Marcin Kędzierski – Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie, Klub Jagielloński, dr Jarosław Kuisz – Kultura Liberalna

Prowadzenie: Michał Szułdrzyński – Rzeczpospolita

   9 czerwca – Muzeum Jana Pawła II i Prymasa Wyszyńskiego
   IDEE: SŁUŻBA/SOLIDARNOŚĆ

„JEDNI DRUGICH…”

Debata poświęcona refleksji nad patriotyzmem jako poświęceniem i ofiarą. Jaką ofiarę powinniśmy dziś składać na ołtarzu ojczyzny w czasach pokoju? Czy informatyk wyjeżdżający za granicę za jeszcze lepszymi pieniędzmi jest patriotą? Pola poświęcenia i solidarności w wielkich miastach i na prowincji. Podczas tej debaty będziemy chcieli dotknąć kwestii różnych płaszczyzn patriotyzmu, zarówno ekologicznego jak i ekonomicznego, czy też naukowego. W tym wszystkim chcemy dotykać również budowania współczesnego społeczeństwa obywatelskiego, polegającego przede wszystkim na aktywnej odpowiedzialności za swoją wspólnotę.

Uczestnicy: Agnieszka Romaszewska-Guzy, prof. Ryszard Bugaj, prof. Paweł Kowal, prof. Paweł Skibiński.

Prowadzenie: dr hab. Michał Łuczewski.

   9 sierpnia – Muzeum Powstania Warszawskiego
   IDEE: BUNT

„WSTAŃ I WALCZ!”

Bunt według młodego pokolenia. Podczas debaty będziemy się starać odpowiedzieć na pytanie o patriotyzm z pogranicza walki. Czy taka postawa posiada dziś jeszcze sens. A może w obliczu obecnych wydarzeń na europejskich arenach należy mieć na uwadze „si vis pacem para bellum”. Skąd popularność wstępowania do Wojsk Ochrony Pogranicza? Kto biłby się za współczesną Warszawę; student czy kibic Legii.

Uczestnicy: prof. Jerzy Eisler – Instytut Pamięci Narodowej, dr Izabela Mrzygłód – Kultura Liberalna, Jan Ołdakowski – Dyrektor Muzeum Powstania Warszawskiego.

Prowadzenie: Michał Szułdrzyński – Rzeczpospolita

20 września – 18:00  | Dom Spotkań z Historią

   IDEE: WSPÓLNOTA, OBYWATEL

„BĘDZIEM POLAKAMI – MIĘDZY WYSZYŃSKIM A GOMBROWICZEM”

Debata poświęcona źródłom wspólnoty narodowej. Patriotyzm jako wartość inkluzywna, włączająca. Debata może być debatą finałową dla projektu. Ukazuje bowiem, że zarówno Wyszyński, jak i Gombrowicz byli patriotami, obaj kochali ojczyznę, lecz przyjmowali w stosunku do niej i jej dziejów odmienną postawę. Takich przykładów jest więcej – wydaje się jednak, że włączający charakter patriotyzmu posiada swoje granice? Gdzie one przebiegają? Jacy są dzisiejsi patrioci? Czy wspólnota narodowa jest jeszcze dzisiaj możliwa? Może mówienie o narodzie jest przestarzałe, a wręcz może niebezpieczne. Czy jest do pomyślenia patriotyzm modelowy? Kto może być wzorem patrioty?

A może patriotyzm rodzi się raczej na osiedlowych podwórkach. Tylko czy potem zbyt szybko nie przemienia się jedynie w poczucie jedności korporacyjnej? Gdzie szukać płaszczyzn porozumienia, jak prowadzić dialog, aby zrozumieć, że patriotyzm jest wartością inkluzywną, a nie ekskluzywną. Czy można oskarżać innych o antypolskość. A może patriotyzm posiada szersze granice, niż sobie wyobrażamy?


BADANIA FOKUSOWE

Po zakończonych debatach przenosimy refleksję nad postawami patriotycznymi do szkół i zapraszamy do niej nauczycieli. Dlatego po każdym wydarzeniu organizujemy spotkania fokusowe w oparciu o tematykę podjętej dyskusji. Podobnie, jak w przypadku debat, nie narzucamy konkretnej narracji, lecz wspólnie z edukatorami wypracujemy odpowiednią formułę.

Nasze zaproszenie do udziału w badaniach kierujemy do nauczycieli, przede wszystkim ze szkół ponadpodstawowych. Chcemy wspólnie poszukać odpowiedzi na pytania: czy obserwacje, którymi dzielili się dyskutanci podczas debat w kolejnych obszarach tematycznych, można zauważyć również w postawach uczniów? Jak kształtować patriotów jutra? Z jakimi problemami mierzą się nauczyciele, a z jakimi uczniowie? W jaki sposób można budować idee patriotyzmu włączającego? Szczegółowe tematy dyskusji z nauczycielami zostaną opracowane przez zespół po każdej debacie.

Więcej o badaniach fokusowych w projekcie


MATERIAŁY EDUKACYJNE


Kolejnym etapem – najbardziej upowszechniającym cele projektu są materiały edukacyjne dla nauczycieli. Ich odniesieniem będą również cztery źródłowe tematy debat, a także problematyka poruszana na spotkaniach focusowych.  Przedmiotem materiałów będzie scenariusz lekcji / aktywności / uroczystości szkolnej upamiętniającej rocznicę historycznego wydarzenia ważnego dla wspólnoty narodowej. Podstawowym celem budowania scenariusza jest:

(1) upowszechnienie idei powstałych podczas debat/całego projektu ale również

(2) zachęta do nieszablonowego myślenia o uczczeniu państwowych rocznic, świąt, czy wydarzeń patriotycznych (np. Konstytucji 3 Maja).

Ważną cechą scenariuszy będzie ich nowatorski i nietuzinkowy wymiar. W praktyce stworzone będzie 8 scenariuszy (2 na daną tematykę). Elementem składowym scenariusza jest włączenie wystawy „Dwa Kolory. Między buntem a posłuszeństwem” w formule ready to print do wydarzeń szkolnych.


WYSTAWA


Elementem popularyzującym idee projektu i wchodzącym w przestrzeń szerszego/masowego odbiorcy będzie ekspozycja w formule ready to print. Wystawa połączy idee poruszane na debatach z konkretnymi wydarzeniami, które zazwyczaj są obchodzone jako uroczystości patriotyczne w naszym kraju. Umieszczone w ok. 12 specjalnie przygotowanych planszach treści i fotografie będą narracyjnie odpowiadać zarówno wydarzeniom historycznym jak i ukazywać problem współczesnego patriotyzmu.

Każdy moduł wystawy  będzie wypełniony treściami dot. wydarzeń/postaci historycznych. Jedna strona narracji będzie odnosiła się do terminów i idei debat, natomiast druga strona opowieści ukaże współczesne postaci oraz ich przykład współczesnego patriotyzmu (np. informatyk/lekarz, który intencjonalnie pozostał w kraju mimo możliwości emigracji zarobkowej; przedsiębiorca zatrudniający pracowników na etatowych warunkach, żołnierz WOT, kibic piłkarski – nie kibol). W ten sposób wystawa ukaże współczesne postawy Polaków na tle wydarzeń historycznych i w nich będzie próbowała poszukiwać wspólnych mianowników i odniesień.

Chcemy ją wypromować wśród szkół oraz instytucji kultury. Dzięki nieszablonowej treści ekspozycja jest świetnym uzupełnieniem obchodów patriotycznych w szkole. Jak pokazują doświadczenia Centrum Myśli Jana Pawła II odbiór takiej wystawy może być bardzo szeroki – wystawa ready to print „Karol Wojtyła. Narodziny” z 2020 roku została pobrana przez ponad 110 podmiotów (w tym placówek zagranicznych) i trafiła do 100 000 odbiorców. Zakładamy, że ekspozycja ta dotrze przynajmniej do 100 placówek, a tym samym obejmie kilkanaście tysięcy odbiorców.

_____________________

PARTNER: Warszawskie Centrum Innowacji Edukacyjno-Społecznych i Szkoleń

PATRONI MEDIALNI: TVP Kultura, TVP Polonia, Więź, Radio Wnet, wSieciHistorii, Nowy Obywatel

Dodano: