Pytanie „Gdzie się podziały dzieci?” należy rozumieć jako problem wykraczający poza opis zjawisk demograficznych ujmowanych w kategoriach statystycznych. W niniejszym numerze „Myśli w Centrum” depopulacja interpretowana jest nie tyle jako zagadnienie ekonomiczne lub polityczne, ile jako przejaw głębszych przemian naszych relacji, rozumienia bliskości oraz wyobrażeń dotyczących przyszłości.

W mediach dominuje dyskurs koncentrujący się na instrumentach polityki społecznej, takich jak transfery finansowe, stabilność zatrudnienia czy dostępność mieszkań. Tymczasem decyzja o posiadaniu dzieci nie ma charakteru wyłącznie indywidualnego ani sytuacyjnego, lecz dotyka relacji i więzi międzyludzkich. Osłabienie tych elementów prowadzi do sytuacji, w której problem dzietności okazuje się wtórny wobec bardziej fundamentalnego pytania o kondycję współczesnych form bycia razem.

Punktem wyjścia proponowanej refleksji jest napięcie między rosnącą autonomią jednostki a kruchością więzi społecznych. W warunkach poszerzającego się zakresu wyboru życiowego maleje skłonność do podejmowania zobowiązań o charakterze długoterminowym. W tym sensie depopulacja może być interpretowana nie jako przyczyna kryzysu, lecz jako jego symptom – wskaźnik erozji wspólnoty, sensu oraz orientacji na przyszłość.

W naszych tekstach staramy się łączyć analizy empiryczne i diagnozy demograficzne z refleksją antropologiczną. Zderzamy ze sobą różne poglądy na ten temat. Problem depopulacji podejmuje m.in. Iwan Krastew, natomiast wyzwania demograficzne analizują Agnieszka Chłoń-Domińczak oraz Mateusz Łakomy. Artykuły i rozmowy koncentrują się na relacji między miłością a rodzicielstwem, wpływie sekularyzacji, doświadczeniu bezdzietności oraz kondycji współczesnych związków. Studium przypadku Korei Południowej ukazuje możliwe scenariusze rozwoju społeczeństw o bardzo niskiej dzietności. Całość numeru budowana jest w dialogu z myślami Jana Pawła II z książki Mężczyzną i niewiastą stworzył ich. Kolejny raz przychodzi nam refleksja, że myśl Wojtyły jest dobrym memento dla naszych czasów.

Bartosz Wieczorek
Redaktor naczelny, filozof, teolog, wykładowca UKSW.