Założenia konkursu

Celem zorganizowania konkursu było upamiętnienie obecności Ojca Świętego Jana Pawia II w Warszawie. Ustalono jednocześnie, że najlepszą formą upamiętnienia powinien być czytelny krzyż. Proponowane rozwiązania przestrzenne i materiałowe miały mieć charakter trwały i ponadczasowy, zaznaczając jednak moment i miejsce, w którym powstały.

Upamiętnienie mogło być przedstawione za pomocą współczesnych środków wyrazu.

Dopuszczalną maksymalną wysokość krzyża (mierzoną od istniejącego poziomu placu) ustalono na 15 m. Przyjęto założenie, że dominującą rolę na placu będzie nadal pełnił Grób Nieznanego Żołnierza i oddawana mu ceremonialnie cześć. Założenie to miało dotyczyć zarówno sfery przestrzennej, jak i funkcjonalnej. Należało uwzględnić odbywające się na placu uroczystości państwowe z udziałem oddziałów wojska (defilady, trasa przemarszu warty honorowej). Należało założyć, że stan istniejący placu uzupełniony jest odbudowaną pierzeją zachodnią (pałac Saski, pałac Bruhla) w formie przedwojennej i obiekty wybudowane w miejscu przedwojennych kamienic przylegających do pałacu Saskiego od strony ulicy Królewskiej).

Należało przyjąć, że o ile dalsze funkcjonowanie hotelu Sofitel (Victoria) przy ul. Królewskiej oraz budynku Metropolitan jest przesądzone, o tyle elewacje tych obiektów nie muszą stanowić pierzei południowej i północnej placu. Pierzeje te mogłyby być ukształtowane w formie boskietów (strzyżona zieleń szpalerowa) wysokich na 10-15 m, przysuniętych do krawędzi brukowanej płyty placu.

Na konkurs wpłynęły 54 prace, przy czym dwie nie spełniły warunków formalnych regulaminu konkursu i nie podlegały ocenie sądu konkursowego.

Konkurs rozstrzygnięto 25 września 2008 roku. W skład sądu konkursowego wchodzili:

Tomasz Gamdzyk – naczelnik Wydziału Estetyki Przestrzeni Publicznej w Biurze Architektur i Planowania Przestrzennego, przewodniczący sądu

Mirosław Duchowski – artysta plastyk, Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej oraz Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie, sędzia referent

Andrzej Miklaszewski – architekt, Stowarzyszenie Architektów Polskich, sędzia referent

Piotr Bardziński – dyrektor Centrum Myśli Jana Pawła II w Warszawie

Wojciech Oleński – architekt, Miejska Pracowania Strategii i Planowania Przestrzennego

ks. Andrzej Przekaziński – dyrektor Muzeum Archidiecezji Warszawskiej

Marek Sarełło – rzeźbiarz

Andrzej Sołyga – rzeźbiarz

Stanisław J. Wojciechowski – rzeźbiarz, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie

Oceniając złożone prace, sąd konkursowy wyraził także ogólną opinię: „Sąd konkursowy, przystępując do oceny nadesłanych prac, miał świadomość wielkich oczekiwań. Krzyż jest znakiem, który wyraża najpełniej ideę chrześcijaństwa, ale również jest odczytywany jako symbol cierpienia i zwycięstwa polskiego narodu. Krzyż, będący przedmiotem konkursu, miał również upamiętniać papieża Jana Pawła II – pasterza i proroka. Mogło to skłaniać do mobilizacji środowiska artystów, ponieważ w tej sytuacji potrzebna była poważna w powiedź artystyczna. Zdaniem sądu nie do końca oczekiwania zostały wypełnione. Nadesłane na konkurs prace stoczyły ze sobą nierówną walkę, a takich, które dorównywałyby nagrodzonej, nie było. Sąd jest świadomy, że nawet wybrana najlepsza praca, choć bardzo dobra, nie otwiera nowego rozdziału w sztuce”.